تجدید نظر

اصل بر قطعیت آرا میباشد مگر در مواردی که قانونگذار صراحتا به قابلیت تجدید نظر داشتن آنها تصریح نموده باشد.

احکام قابل تجدید نظر عبارتند از :

1- دعاوی مالی که خواسته یا ارزش آن بیش از 3 میلیون ریال باشد. احکام مالی چنانچه مورد تجدید نظرخواهی قرار گیرند دیگر به هیچ وجه قابل فرجام نخواهند بود به جز دعوای وقف و چنانچه دعوای مالی مورد تجدید نظرخواهی قرار نگیرد قطعی میشود مگر اینکه خواسته بیش از 20 میلیون ریال باشد که در این صورت قابل فرجام است.

2- کلیه دعاوی غیرمالی.

3- احکام راجع به متفرعات دعوی در صورت قابل تجدید نظر بودن اصل حکم.

احکام غیرقابل تجدید نظر عبارتند از : احکام مالی که خواسته آن سه میلیون ریال یا کمتر از آن باشد + احکام مستند به اقرار در دادگاه + احکام مستند به نظر کارشناس مرضی الطرفین + احکامی که طرفین ضمن صدور رای , کتبا حق تجدید نظرخواهی خود را ساقط کرده باشند مگر درخصوص صلاحیت دادگاه یا قاضی صادر کننده رای.

قرارهای قابل تجدید نظر عبارتند از : رد دعوی , سقوط دعوی , عدم استماع دعوی و رد دادخواست صادره از دادگاه در صورت قابل تجدید نظر بودن اصل حکم راجع به آنها.

مهلت تجدید نظرخواهی از آرای قابل تجدید نظر ظرف 20 روز برای افراد مقیم ایران و ظرف 2 ماه برای افراد مقیم خارج از کشور از تاریخ ابلاغ رای یا انقضای مدت واخواهی محسوب میشود.

چنانچه دادخواست تجدید نظرخواهی خارج از موعد داده شود دادخواست تجدید نظر توسط دادگاه صادر کننده رای بدوی با صدور قرار رد دادخواست مواجه میشود. این قرار ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ , قابل اعتراض در مرجع تجدید نظر میباشد و رای دادگاه تجدید نظر در این خصوص قطعی میباشد.

دادخواست تجدید نظر باید ظرف مهلت قانونی تقدیم دادگاه بدوی شود مگر اینکه تجدید نظرخواه عذر موجهی داشته باشد و دلایل عذر موجه خود را نیز پیوست دادخواست نماید. مرجع رسیدگی به ادعای عذر موجه تجدید نظرخواه , دادگاه بدوی دریافت کننده دادخواست تجدید نظرخواهی میباشد.

مواردی که در دادخواست تجدید نظر باید قید شوند عبارتند از :

1- مشخصات خواهان و وکیل او.

2- مشخصات تجدید نظرخواه.

3- حکم یا قراری که از آن درخواست تجدید نظر شده باشد.

4- دادگاه صادر کننده.

5- تاریخ ابلاغ.

6- دلایل تجدید نظرخواهی.

هرگاه دادخواست دهنده عنوان قیمومت یا ولایت یا وصایت یا وکالت داشته باشد باید رونوشت یا تصویر سند مثبت سمت خود را پیوست دادخواست نماید.

اگر مشخصات تجدید نظرخواه یا اقامتگاه او معلوم نباشد دادخواست به موجب قرار دادگاهی که دادخواست را دریافت کرده است رد میشود و این قرار نسبت به اصحاب دعوی ظرف 10 روز از تاریخ الصاق به دیوار دادگاه قابل اعتراض در دادگاه تجدید نظر میباشد.

در سایر موارد نقص دادخواست , دادخواست به جریان نمی افتد و مدیر دفتر دادگاه بدوی ظرف 2 روز از تاریخ وصول دادخواست , نقایص را به طور مفصل به دادخواست دهنده اطلاع میدهد و از روز ابلاغ 10 روز مهلت رفع نقص میدهد.

در صورتی که از دادخواست ناقص تجدید نظر ظرف مهلت مقرر رفع نقص نشود دادگاه صادر کننده رای بدوی قرار رد دادخواست را صادر میکند و قرار صادره ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ , قابل تجدید نظر در دادگاه تجدید نظر استان است.

مدیر دفتر دادگاه بدوی ظرف 2 روز از تاریخ وصول دادخواست و ضمائم آن و یا پس از رفع نقص , 1 نسخه از دادخواست و ضمائم را برای طرف دعوی ارسال میکند تا ظرف 10 روز پاسخ دهد , پس از انقضای این مهلت اعم از اینکه پاسخی رسیده یا نرسیده باشد پرونده را به مرجع تجدید نظر ارسال میکند.

ماده 350 ق.آ.د.م از دو بخش تشکیل شده است :

الف - عدم رعایت شرایط قانونی دادخواست در مرحله بدوی موجب نقض رای در مرحله تجدید نظر نمیباشد و دادگاه به دادخواست دهنده بدوی اخطار میکند که ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ نسبت به رفع نقص اقدام کند , اگر ظرف مهلت مقرر از دادخواست رفع نقص به عمل نیاورد دادگاه تجدید نظر رای صادره را نقض میکند و قرار رد دعوای بدوی را صادر میکند.

ب - در صورتی که سمت دادخواست دهنده بدوی محرز نباشد دادگاه تجدید نظر مستقیما رای صادره را نقض و قرار رد دعوای بدوی را صادر میکند.

اقدامات دادگاه تجدید نظر :

1- در خصوص ایراد عدم رعایت صلاحیت اعم از ذاتی و محلی در هر صورت موجب نقض رای بدوی و ارسال پرونده به دادگاه صالح میباشد.

2- در خصوص نقض قرارها دادگاه تجدید نظر در صورت نقض قرار پرونده را برای رسیدگی ماهوی به دادگاه صادر کننده قرار عودت میدهد.

3- در صورتی که از قرار رد دعوی یا عدم استماع دعوی تجدید نظرخواهی شود و دادگاه تجدید نظر قرار را موجه نداند ولی به جهات قانونی دیگری دعوی را مردود یا غیرقابل استماع تشخیص دهد در نهایت قرار صادره را تائید خواهد کرد.

4- در سایر موارد نقض دادگاه تجدید نظر با موجه تشخیص دادن ادعای تجدید نظرخواه و نقض رای بدوی رسیدگی ماهوی نموده و رای مقتضی صادر میکند.

مقررات رسیدگی بدوی در تجدید نظر نیز جاری است مگر اینکه قانون ترتیب دیگری تعیین کرده باشد.

غیر از طرفین دعوی یا قائم مقام قانونی آنها کسی در مرحله تجدید نظر وارد نمیشود مگر در مواردی که قانون مقرر کرده مثل جلب ثالث و ورود ثالث.

رای دادگاه در مرحله تجدید نظر دارای اثر نسبی است مگر در مواردی که رای قابل تجزیه و تفکیک نباشد که در این صورت به اشخاصی هم که تجدید نظرخواهی نکرده اند تسری می یابد.

ادعای جدید در مرحله تجدید نظر مسموع نمیباشد. این اصل دارای استثنائاتی به شرح ذیل میباشد :

الف : مطالبه قیمت محکوم به که عین آن موضوع رای بدوی بوده و یا مطالبه عین مال که قیمت آن در مرحله بدوی مورد حکم بوده است.

ب : ادعای اجاره بها و مطالبه بقیه اقساط آن و اجرت المثل و دیونی که موعد پرداخت آن در جریان رسیدگی بدوی رسیده و سایر متفرعات از قبیل ضرر و زیان که در زمان جریان دعوی یا بعد از صدور حکم به خواسته اصلی تعلق گرفته و مورد حکم واقع نشده یا موعد پرداخت آن بعد از صدور حکم رسیده است.

ج : تغییر عنوان خواسته از اجرت المسمی به اجرت المثل یا بالعکس.

در صورت مسترد کردن دادخواست دادگاه تجدید نظر قرار ابطال دادخواست را صادر میکند.

هزینه تجدید نظرخواهی در امور مالی 3% محکوم به میباشد.

در صورتی که شخص از پرداخت هزینه دادرسی در مرحله تجدید نظر معسر باشد دادخواست اعسار خود را به دادگاه صادر کننده حکم تقدیم میکند.

در صورت صدور حکم مبنی بر اعسار شخص به طور موقت از پرداخت هزینه دادرسی معاف است و در صورت صدور حکم به نفع او هرینه دادرسی از محکوم علیه اخذ میشود.