ایرادات و موانع رسیدگی

در صورتی که خوانده اهلیت نداشته باشد میتواند از پاسخ در ماهیت دعوی امتناع کند.

ایرادات و اعتراضات باید تا پایان اولین جلسه دادرسی به عمل آید مگر اینکه سبب ایراد متعاقبا حادث شود اگر ایرادات تا پایان اولین جلسه مطرح نشود دادگاه مکلف نیست جدا از ماهیت دعوی نسبت به آن رای دهد.

انواع ایرادات :

1- ایراداتی که مانع دائمی ایجاد میکنند. ( ایراد عدم توجه به دعوی , ایراد امر مختومه ).

2- ایراداتی که مانع موقت جهت رسیدگی به دعوی ایجاد میکنند. ( ایراد عدم اهلیت , ایراد عدم احراز سمت ).

3- ایراداتی که به موجب آنها مرجع رسیدگی تغییر میکند. ( ایراد عدم صلاحیت ذاتی و نسبی و ایراد امر مطروحه ).

ضمانت اجرای ایرادات :

اگر دادگاه صلاحیت نداشته باشد قرار عدم صلاحیت صادر میکند.

قرار امتناع از رسیدگی قابل شکایت نمیباشد.

اگر خواهان اهلیت اقامه دعوی نداشته باشد قرار رد دعوی صادر میشود.

اگر سمت فردی که به عنوان نماینده اقامه دعوی کرده محرز نباشد قرار رد دعوی صادر میشود.

اگر دعوی قبلا طرح شده و حکم قطعی صادر شده باشد ( اعتبار امر مختومه ) دادگاه قرار رد دعوی صادر میکند.

ایراد امر قضاوت شده ( اعتبار امر مختومه ) در صورت وحدت اصحاب دعوی و موضوع دعوی و سبب دو دعوی در صورتی که حکم قطعی صادر شده باشد , مطرح میشود حتی اگر دلیل جدید ارائه شود.

در امور حسبی ایراد امر قضاوت شده قابلیت استماع ندارد.

سبب دعوی عمل یا واقعه حقوقی است که بر اساس آن خواهان خود را مستحق مطالبه میداند.

مثلا اگر خواهان خلع ید و قلع اشجار را بخواهد و دادگاه فقط به خلع ید حکم دهد خواهان میتواند نسبت به خواسته دوم اقامه دعوی کند زیرا خواسته دوم اعتبار امر قضاوت شده را ندارد.

اگر ادعای خواهان متوجه خوانده نباشد دادگاه قرار رد دعوی صادر میکند.

اگر دعوی بر فرض ثبوت اثر قانونی نداشته باشد دادگاه قرار رد دعوی صادر میکند.

اگر مورد دعوی مشروع نباشد دادگاه قرار رد دعوی صادر میکند.

اگر دعوی جزمی نبوده بلکه ظنی یا احتمالی باشد دادگاه قرار رد دعوی صادر میکند.

اگر خواهان در دعوای مطروحه ذینفع نباشد دادگاه قرار رد دعوی صادر میکند.

اگر دعوی خارج از موعد قانونی اقامه شده باشد دادگاه قرار رد دعوی صادر میکند.

ایراد رد دادرس : موارد ایراد رد دادرس در 6 مورد در مواد 91 و 92 ق.آ.د.م بیان شده است.

طبق بند ( د ) ماده 91 ق.آ.د.م اظهارنظر ماهوی دادرس سابقا در موضوع همان دعوی از موارد رد دادرس میباشد.

این موارد اظهارنظر ماهوی محسوب نمیشوند : قرار عدم صلاحیت , تحقیق و معاینه محلی , منع تعقیب , امتناع از رسیدگی , ارجاع پرونده به شعبه بازپرسی و رد دعوی.

نفع دادرس از دعوی باید مستقیم باشد تا از موارد رد دادرس به شمار آید.

در صورت پذیرش ایراد رد دادرس قرار امتناع از رسیدگی صادر و این قرار مستقلا قابل شکایت نیست و پرونده باید به دادرس دیگری داده شود که مکلف به رسیدگی است.

اگر مورد رد وجود نداشته باشد اما دادرس بلاوجه قرار امتناع از رسیدگی صادر کند این امر موجب میشود که او مستنکف تلقی شود و تخلف انتظامی محسوب میشود.

دادرس بعدی مکلف است که به دعوی رسیدگی کند و این امر برخلاف قرار عدم صلاحیت است.

قضات دیوان عالی کشور قابل رد نیستند زیرا دیوان وارد ماهیت دعوی نمیشود.

قضات دیوان عدالت اداری نیز همانند قضات دادگاه های عمومی میتوانند رد بشوند.